Seçim zaferinin ertesi günü süper zekâ yasağı çağrısı geldi

ABD'de Demokratların ara seçimlerde geniş bir başarı elde etmesinin üzerinden bir gün geçmeden, yapay zekâ düzenlemesi konusunda sert bir çağrı geldi. Arizona'yı temsil eden Demokrat Kongre üyesi Yassamin Ansari, X hesabından yaptığı paylaşımda, Demokratların birinci gün gündeminin en üstünde ileri düzey yapay zekâ geliştirmeye ara verilmesinin yer alması gerektiğini söyledi.

Ansari, sektörü "kontrolden çıkmış" olarak niteledi ve düzenleme getirilmesini istedi. Paylaşımında bir adım daha ileri giderek yapay süper zekânın yasaklanması çağrısında da bulundu. Bu çağrı, yapay zekâ altyapısına yönelik tepkilerin sandığa da yansıdığı bir döneme denk geldi.

Ansari kimdir, hangi komitelerde görev yapıyor?

Yassamin Ansari, 2025'te Temsilciler Meclisi'ne seçildi ve Arizona'nın üçüncü kongre bölgesini temsil ediyor. Kongre Gözetim Komitesi'ne bağlı Siber Güvenlik, Bilgi Teknolojileri ve Devlet İnovasyonu Alt Komitesi ile Ekonomik Büyüme, Enerji Politikası ve Düzenleyici İşler Alt Komitesi'nde yer alıyor.

Henüz bir alt komitede ya da komitede liderlik görevi bulunmuyor. Ancak bu üyelikler, Beyaz Saray'ın yapay zekâ politikalarına Kongre'nin vereceği yanıtı şekillendirmede ona bazı yollar açabilir. Üstelik Demokratlar artık hem Temsilciler Meclisi'nde hem de Senato'da çoğunluğa sahip.

Yapay zekâ düzenlemesi talebi yeni değil

Yapay zekâ şirketlerine yönelik düzenleme çağrıları ilk kez dile getirilmiyor. Bağımsız Senatör Bernie Sanders geçen yıldan bu yana yapay zekâ odaklı teknoloji şirketlerine karşı çeşitli adımlar atılması gerektiğini savunuyor. Sanders önce teknolojinin yalnızca en zengin yüzde 1'e değil herkese fayda sağlaması için yapay zekâ veri merkezi inşaatlarının durdurulmasını istedi. Yaklaşık altı ay sonra ise ABD'li yapay zekâ firmalarında yüzde 50 kamu payı öngören ve her Amerikalıya 1.000 dolar temettü verilmesini içeren bir yasa tasarısı gündeme getirdi.

Sanders ayrıca yapay süper zekâ geliştirenler için 20 yıl hapis cezası önerdi. Bu, söz konusu faaliyeti izinsiz nükleer silah geliştirmeye neredeyse eşdeğer bir noktaya taşıyan bir öneri. Bazı Senato liderlerinin de büyük teknoloji şirketlerini, yapay zekânın bulundukları topluluklara sağladığı faydalar konusunda kamuoyunu yanıltmakla suçladığı belirtiliyor.

Veri merkezleri sandıkta, Beyaz Saray farklı çizgide

3 Kasım seçimlerinde yapay zekâ veri merkezlerine ilişkin birçok konu da oylamaya sunuldu ve oy verenlerin çoğunluğu bu projelere karşı çıktı. Burada önemli bir ayrıntı var: veri merkezlerine yönelik tepki, yalnızca yapay zekâ teknolojisinin kendisinden değil; elektrik faturalarındaki artış, gürültü kirliliği ve çok yüksek enerji tüketen kampüslerin yarattığı diğer etkilerden kaynaklanıyor.

Bu çağrılar, yapay zekâyı Çin ile yarış olarak gören Başkan Donald Trump'ın gündemiyle çelişiyor. Trump'ın yakın zamanda en büyük yapay zekâ şirketlerinin üst düzey yöneticileriyle Beyaz Saray'da öğle yemeğinde bir araya geldiği, yöneticilerin de yapay zekâ geliştirmeyi "kendi kendilerine denetleyeceklerine" söz verdiği aktarıldı. Bu buluşma, OpenAI ve Anthropic'in dil modellerinin internette ciddi sorunlara yol açtığı yönündeki haberlerin ardından gerçekleşti. Trump'ın ardından teknolojinin bir marka sorunu yaşadığına karar verip ona "Super Intelligence" adını verdiği de belirtiliyor.

Ansari'nin paylaşımı karşı tepkilerle de karşılaştı. Evre 4 akciğer kanseri olduğunu söyleyen bir kullanıcı, yapay zekâ destekli tıbbi araştırmaların hayatını kurtarabileceğini belirterek siyasetçiden tutumunu yeniden gözden geçirmesini istedi. Elon Musk ise paylaşımı alıntılayarak "Cesur Yeni Dünya" yorumunu yaptı.

Beyaz Saray da veri merkezlerinin popüler olmadığının farkında. Hiper ölçekli şirketlerden, elektrik sağlayıcılarından ve eyalet valilerinden "ratepayer protection pledge" adlı taahhüdü imzalamalarını isteyerek, bu merkezlerin konut ve ticari kullanıcıların elektrik maliyetlerine etkisini azaltmaya yönelik adımlar attı. Trump'ın veri merkezlerini yerel topluluğa enerji temettüsü ödemeye zorunlu tuttuğu da belirtiliyor. Ancak seçmenlerin çoğu bu hamleleri yetersiz ve geç buldu.