ABD FAA, hava trafiğinde disketleri 2028'e kadar kaldıracak

ABD Federal Havacılık İdaresi (FAA), hava trafik kontrol altyapısında yıllardır kullanılan disketleri emekliye ayırmaya hazırlanıyor. Kurum, 2028 sonuna kadar 435 tesiste dört eski bilgi sistemini tek bir merkezi platformla değiştirmeyi planladığını 5 Kasım'da duyurdu.

Enterprise Information Display System, yani E-IDS adı verilen yeni sistem, kontrolörlerin hava durumu raporlarına, uçuş uyarılarına ve diğer operasyonel bilgilere daha hızlı ulaşmasını hedefliyor. FAA Yöneticisi Bryan Bedford, kurumun manuel ve eskimiş süreçlerden uzaklaşarak kritik bilgilerin ağlar arasında daha çabuk paylaşılmasını istediğini belirtti.

E-IDS neler değiştirecek

Yeni platform, 1980'lerden kalma dört eski sistemin yerini alacak. Şu anda ayrı bilgi ekranları ve elle yürütülen süreçlerle takip edilen bilgiler, E-IDS ile merkezi bir görünümde toplanacak. Kontrolörler operasyonel güncellemeleri, ekipman arızalarını, hava koşullarına bağlı aksamaları ve havacılık uyarılarını tek bir yerden izleyebilecek.

Bedford'a göre sistem, kontrolörlerin kritik uçuş uyarılarını, kısıtlı hava sahası programlarını ve pilot raporlarını anında paylaşmasına imkân tanıyacak. FAA'nın yaptığı bir paylaşımda da yeni sistemin gerçek zamanlı hava durumu, ekipman ve trafik bilgisini tek ekranda sunduğu vurgulandı.

Kurulum takvimi

E-IDS'yi ilk alacak beş konum arasında Atlantic City Uluslararası Havalimanı, Nashville Uluslararası Havalimanı ve Greater Rochester Uluslararası Havalimanı yer alıyor. Ayrıca Atlanta ve Salt Lake City'deki FAA veri işleme merkezleri de ilk aşamada sisteme geçiyor.

Kurum, 2028 sonuna kadar 400'den fazla tesise yayılımı hedefliyor. Sistemin kapsamı ise 2028 sonuna kadar 453 noktaya kadar genişletilebilir.

Modernizasyon baskısı ve süren sorunlar

Hamle, bakımı giderek zorlaşan altyapıyı yenileme yönündeki baskının arttığı bir döneme denk geliyor. Kongre geçen yıl hava trafik kontrol iyileştirmeleri için 12,5 milyar dolar onayladı; Ulaştırma Bakanı Sean Duffy ise ek yükseltmeler için 30 milyar dolar daha talep ediyor. Sorunlar yalnızca çıkarılabilir depolama ortamlarıyla sınırlı değil: FAA'nın hâlâ onlarca yıllık bilgisayarlara ve eBay üzerinden tedarik edilen yedek parçalara bağımlı olduğu belirtiliyor. Tesisler ayrı sistemlerle çalıştığı için bilgi paylaşımı da zorlaşıyor; Bedford daha önce 'her tesis bir silo' demişti.

İletişim altyapısındaki zafiyetler de yakın dönemde öne çıktı. FAA geçen ay havalimanlarına gönderdiği bir notta, fiber optik kablo kesintilerinin yol açtığı son dönemdeki çeşitli aksaklıklara dikkat çekti. Bu tür kesintiler uçuş gecikmelerine, yönlendirmelere ve en kötü durumda iptallere yol açabiliyor. Ekim ortasında George Bush Intercontinental Havalimanı çevresindeki inşaat kaynaklı bir kablo kesintisi, FAA tesisleri arasındaki veri hizmetlerini aksatarak yer durdurmasına neden oldu. Eylülde ise Philadelphia'daki bir hava trafik tesisinde ve New Jersey'de yaşanan devre arızası, Kuzeydoğu'da binlerce uçuşun gecikmesine veya iptaline yol açtı.

Kritik altyapıların eski sistemlerden kurtulmakta zorlanması yeni bir durum değil. FAA, Biden döneminden bu yana kâğıt uçuş şeritlerini elektronik sürümlerle değiştirme sürecini aşamalı olarak yürütüyor; bu geçişin en az 2028'e kadar 49 büyük havalimanına ulaşması bekleniyor, ancak şimdiye dek yalnızca 27'sinde tamamlandı. San Francisco da Muni Metro hafif raylı sisteminde benzer bir sorunla karşı karşıya kaldı; şehir, disket tabanlı kontrol sistemini değiştirmek için 2024'te Hitachi Rail'e 212 milyon dolarlık sözleşme verdi. Alman Deniz Kuvvetleri ise Brandenburg sınıfı fırkateynlerinde kullanılan 8 inçlik disket sürücülerini değiştirmek için çözüm arıyor; bu disketler, tahrik ve güç üretimi gibi temel gemi işlevlerine bağlı bir veri toplama sisteminin parçası. Japonya ise Haziran 2024'te disketle başvuru şartı getiren kalan 1.034 düzenlemeyi kaldırdı.