22 yıllık Swift teleskopu 4 Kasım'da Dünya'ya düşecek

NASA'nın Neil Gehrels Swift Gözlemevi, ABD Silahlı Kuvvetleri'nin tahminlerine göre 4 Kasım'da Doğu saatiyle yaklaşık 03.30 sıralarında Dünya atmosferine girecek. Tahminin 11 saatlik bir belirsizlik payı bulunuyor; yani atmosfere giriş anı bu saatten farklı olabilir. Buna karşın yaklaşık 3.200 poundluk (yaklaşık 1,45 ton) uzay aracının Dünya'ya döneceği kesin.

Swift, 22 yıl önce fırlatılmıştı. NASA'nın gözlemevini kurtarmaya yönelik girişimi başarısızlıkla sonuçlanmıştı. Böylece iki on yıldan uzun süren görev, atmosfere dönüşle son bulacak.

Kurtarma görevi neden sonuç vermedi?

Swift'in yörüngesi beklenenden hızlı biçimde alçalıyordu. NASA bu nedenle Temmuz ayının başında Swift Boost adlı kurtarma görevini başlattı. Amaç, teleskobun önümüzdeki yıllarda da ajans için veri toplamaya devam edebilmesini sağlamaktı. Plana göre Katalyst Space'in LINK adlı robotik uzay aracı gözlemevine kenetlenecek ve onu daha yüksek bir yörüngeye çekecekti.

Ancak LINK, yönelim kontrolüyle ilgili sorunlarla karşılaştı. Araç uzaydaki konumunu ve duruşunu kontrol edemediği için çaresizce dönmeye devam etti ve bu durum iletişim sorunlarına da yol açtı. Sorunların ortaya çıkmasından birkaç hafta sonra NASA, görevi sonlandırma kararı aldı. Böylece Swift'in yörüngesini yükseltme planı sonuçsuz kaldı.

Swift'in bilim mirası

NASA, Swift'in operasyonlarını Ekim ayının sonlarında sonlandırdı; gözlemevi güvenli moda geçmiş ve atmosfere dönüşe hazırlanmıştı. Görevi boyunca Swift, 2 binden fazla gama ışını patlaması gözlemledi. Bunlar evrenin en güçlü patlamaları arasında sayılıyor ve parlaklıkları iki saniyeden kısa sürede zirveye ulaşıyor. Swift'ten önce bu kısa enerji parlamalarını zamanında tespit etmek mümkün değildi.

Gözlemevi ayrıca 1.400 süpernova patlaması, asteroitler, kuyruklu yıldızlar, kara delikler tarafından parçalanan yıldızlar ve evrendeki diğer hareketliliğe dair veri topladı. Bu çeşitlilik, teleskobun ömrü boyunca gökyüzünde gerçekleşen çok farklı olayların izlenmesine olanak tanıdı.

Dönüş sırasında risk var mı?

NASA'ya göre Swift'in büyük bölümü atmosferde yanarak yok olacak, ancak bazı bileşenler yanmadan yere ulaşabilir. Yine de hayatta kalan herhangi bir parçanın bir kişiye zarar verme riski çok düşük olarak belirtiliyor.

NASA ve ABD Silahlı Kuvvetleri düşmekte olan teleskobu izlemeyi sürdürüyor ve gerektiğinde tahminleri güncelleyecek. Belirsizlik payı nedeniyle atmosfere girişin tam zamanı ancak olay gerçekleştiğinde netleşecek; yine de görevin sonuna gelindiği açık.